«شرط پارامونت» در کنوانسیون های ناظر به قراردادهای حمل و نقل بین المللی کالا
1. قراردادهای حمل و نقل بین المللی کالا را به اعتبار اشتمال قرارداد حمل بر یک یا چند شیوۀ حمل مختلف می توان شامل دو دستۀ حمل و نقل تک نوعی (Unimodal Transport) و حمل و نقل چندنوعی (Multimodal Transport) دانست. از این میان، قراردادهای حمل و نقل تک نوعی از حیث شیوۀ حمل به چهار دسته تقسیم می شوند: قرارداد حمل و نقل دریایی، قرارداد حمل و نقل هوایی، قرارداد حمل و نقل جاده ای، و قرارداد حمل و نقل ریلی. در طیّ تاریخ بیش از یک صد سال گذشتۀ حقوق حمل و نقل بین المللی کالا برای هر یک از شیوه های چهارگانۀ حمل و نقل تک نوعی، کنوانسیون یا کنوانسیون های علی حدّه ای به نگارش درآمده است، چندان که امروزه در مورد هر یک از قراردادهای بین المللی حمل و نقل دریایی، هوایی، جاده ای، و ریلی کنوانسیون یا کنوانسیون های جداگانه ای در سطح بین المللی مُجرا است. در مورد قرارداد حمل و نقل چندنوعی بین المللی کالا که از آن با نام های «حمل و نقل مرکب» و «حمل و نقل ترکیبی» نیز یاد می شود، باید گفت تنها کنوانسیون ناظر به این نوع قرارداد حمل، یعنی «کنوانسیون ملل متحد راجع به حمل و نقل چندنوعی بین المللی کالا (ژنو، 24 مه 1980)» به علت آنکه هنوز تعدادی اعضای لازم را به دست نیاورده، قوۀ اجرایی نیز نیافه است. به هر روی، در بسیاری از کنوانسیون های موجود ناظر به قراردادهای حمل و نقل بین المللی کالا (اعم از حمل و نقل تک نوعی یا چندنوعی) از جمله مندرجاتی که لازم است در سند حمل و نقل کالا آورده شود تصریح به این نکته است که قرارداد حمل و نقل کالا، بدون توجه به هر گونه شرط مغایری، تابع مقررات آن کنوانسیون است. با دیدن چنین مقرره ای در کنوانسیون های مزبور، این سؤال به ذهن می رسد که اگر شرایط اعمال یک کنوانسیون که به طور معمول در مواد آغازین آن کنوانسیون ذیل عنوان «قلمرو اجرا» آورده می شود، و نظر به اینکه متن معاهدۀ مورد نظر جزء حقوق مثبتۀ کشور عضو آن معاهده گردیده است، پس دیگر چه نیاز و ضرورتی به آن است که در سند قرارداد حمل و نقل نیز به تبعیت قرارداد از آن کنوانسیون به عنوان یکی از شروط قرارداد تصریح شود؟ این مقررۀ موجود در بسیاری از کنوانسیون های حاکم بر قراردادهای حمل و نقل بین المللی کالا که از آن با نام «شرط پارامونت» (Paramount Clause or Clause Paramount) یاد می شود، موضوعی است که در نوشتار پیش روی در صدد تحلیل آن برخواهیم آمد.