فرم پیشنهاد بیمه
فرم پیشنهاد بیمه
Proposal Form of Insurance
تشکیل قرارداد بیمه نیز، همانند هر قرارداد دیگری، مستلزم دادن ایجاب از یک طرف، و قبول آن ایجاب از ناحیۀ طرف مقابل است. ولیکن باید دانست، فرایند ایجاب و قبول منتهی به تشکیل قرارداد بیمه، معمولاً متفاوت با سایر قراردادها است. توضیح اینکه، نظر به اهمیت داشتن اطلاعاتی که در اختیار متقاضی بیمه است، و وقوف بر آن اطلاعات بر نظر بیمه گر به پذیرش خطر یا تعیین حق بیمه یا سایر شروط قرارداد مؤثر است، معمولاً بیمه گر با تهیۀ فرم خامی به نام «فرم پیشنهاد» یک سری اطلاعات را از متقاضی بیمه می خواهد. فرم تکمیل شدۀ پیشنهاد بیمه، بلحاظ قواعد عمومی قراردادها، نقش همان «ایجاب» را ایفاء می کند که اگر به قبول بیمه گر برسد، با این قبول، قرارداد الزام آور بیمه منعقد می گردد، ولو اینکه هنوز بیمه نامه ای نیز صادر نشده باشد. در حقیقت، بیمه نامه چیزی جز صورت مکتوب و مستندشدۀ آن تراضی ای که قرارداد بیمه نام دارد، نیست. شایان ذکر است که اگر بیمه گر فرم پیشنهاد تکمیل شده از ناحیۀ متقاضی بیمه را بی قید و شرط بپذیرد، ولیکن بعداً بیمه نامه ای حاوی شروط متفاوت صادر کند، به باور برخی از نویسندگان، چنین بیمه نامه ای حکمِ ایجاب متقابل را دارد. البته، نباید پنداشت که قرارداد بیمه ای که قبلاً با قبول فرم پیشنهاد منعقد گشته است، فاقد وجود و اعتبار است، بلکه مقصود آن است که چنین بیمه نامه ای که حاوی مفادی مغایر با فرم پیشنهادِ قبول شده است، به منزلۀ ایجاب جدیدی (ایجاب متقابل) است که اگر به قبولی بیمه گذار برسد، خود موجد قرارداد بیمۀ جدیدی است. به علاوه باید دانست، در برخی نظام های حقوقی، به درستی، مهلتی برای اعلام رد فرم پیشنهاد تقدیم شده از ناحیۀ متقاضی برای بیمه گر تعیین شده است، چندان که اگر مهلت مقرر قانونی بگذرد و بیمه گر فرم پیشنهاد را رد نکند، فرض می شود که فرم پیشنهاد به قبولی بیمه گر رسیده است، و قرارداد الزام آور بیمه بدین نحو منعقد گشته است.