دکتر ماشاءاله بناء نیاسری

تأمین مالی مبتنی بر مطالبات

Account Receivable Financing

یکی از عوامل مهم و تأثیرگذار در رشد اقتصادی کشورها، تنوع اموال و دارایی هایی است که جهت وثیقه داده شدن برای أخذِ وام ها و تسهیلات و اعتبارات اعطایی قابل استفاده اند. همچنین، سهولت واگذاری مطالبات، و بالاتر بردن درجۀ نقدشوندگی مطالبات نیز به ارتقای کارایی اقتصادی و جلوگیری از انجماد مطالبات، و دسترسیِ بیشتر بنگاه های اقتصادی و تجار به روش های متنوع تأمین مالی یاری می رساند. لذا، یکی از موضوعات مهم معاصر در حقوق تأمین مالی تجاری داخلی و بین المللی، شکل گیری و وضع قوانین و مقررات و نگارش معاهدات بین المللی برای نهادهای موسوم به روش های «تأمین مالی مطالبات» است، چندان که اهمیت این موضوع تا بدان پایه است که سازمان های بین المللی همچون «مؤوسسۀ وحدت حقوق خصوصی رُم (اویندروا)» و «سازمان ملل متحد» برای این روش های تأمین مالی معاهداتی را به نگارش درآورده اند، و جهت امضاء یا الحاق یا تصویب کشورهایِ جهان پیش روی آنها نهاده اند. به طور خلاصه، تأمین مالی مبتنی بر مطالبات، یکی از این دو شکل را ممکن است به خود بگیرد: یکی، أخذ وام یا تسهیلات یا اعتبار با وثیقه نهادن مطالبات (توثیق طلب)، و دو دیگر، انتقال مالکیت طلب به غیر و دریافت ما به ازای طلب انتقالی از منتقل إلیه طلب (واگذاری مطالبات). شایان ذکر است که در علم حسابداری برای اشاره به طلب از اصطلاح «حساب های دریافتنی» و برای اشاره به بدهی از اصطلاح «حساب های پرداختنی» استفاده می شود. باری، شایسته نیست حقوقدانان که وارث علم کهن و ریشه دار حقوق هستند، از استعمال اصطلاحات شناخته شده و جاافتادۀ «طلب» و «دین» یا «بدهی» دست فروگذارند، و به سوی اصطلاحات نامفهوم و جدیدالوضعی همچون «حساب های دریافتنی» و «حساب های پرداختنی» که محصول گرته برداری های ناشیانه از اصطلاحات انگلیسی است، دست نیاز ببرند. کما اینکه، شایسته نیست قانونگذار و مقررات گذاران نیز به چنین تغییر اصطلاحاتی دست یازند، و مایه پریشانی و سردرگمی و باعث قطع زبان کنونی از زبان گذشته و سنت هایمان شوند.