دکتر ماشاءاله بناء نیاسری

میزان مُجاز ذخیره کردن مرخصی استحقاقی سالانۀ کارگر

وفق مادۀ 66 قانون کار مصوّب سال 1369 هجری شمسی: «کارگر نمی تواند بیش از 9 روز از مرخصی سالانۀ خود را ذخیره کند». چنانکه از لفظ خود قانون، خصوصاً فعل «نمی تواند» آشکارا استنباط می شود، مقررۀ این مادۀ قانون، حکمی امری است نه تخییری. در حقیقیت، حکمت نگارش چنین حکمی آن بوده است که کارگر واداشته شود به منظور تجدید قوای جسمانی و روحانی خود حتماً و لابدّ حداقل از بیست و یک روز از مجموع یکماه «مرخصی استحقاقی سالانه» موضوع مادۀ 64 قانون کار استفاده نماید. اگر بخواهیم از دریچۀ تحلیل اقتصادی حقوق و حقوق تنظیم گری روابط کار به این مقرره بنگریم، مقررۀ مادۀ 66 قانون کار مصداق «ولایت گرایی سخت» (Hard Paternalism) است؛ به این معنا که دولت در مقام مقنن خود را در این زمینه در جایگاهی می داند که مصلحت و غبطۀ کارگر را بیش از خود کارگر تشخیص می دهد، و به او اختیار نمی دهد که بیش از حد از خویش کار بکشد. باری، هرچند بنا به دلالت مطابقی این ماده، مخاطبِ نهی، خود کارگر است، اما مدلول التزامی این نهی متوجه کارفرما نیز خواهد بود. به عبارت اُخری، روی دیگر این سکه آن است که کارفرما نیز از اتخاذ روش هایی که کارگر را تشویق به ذخیره سازی بیش از 9 روز مرخصی استحقاقی سالانه نماید - یعنی، از همکاری با کارگر در تخلف نمودن از این نهی قانونی - ممنوع گشته است.