رابطۀ اصیل-نماینده

Principal-Agent Relationship

در ادبیات تحلیل اقتصادی حقوق، نماینده شخصی است که امور مربوط به دیگری را اداره کند، نه امور شخصی خود را؛ یا آنکه مال دیگری را در تصرف دارد نه مال متعلق به خود را (اعم از امین یا متصرف مأذون مال غیر). بنا به این معنا، نماینده از نظر ادبیات تحلیل اقتصادی حقوق، معنایی عام تر از معنای این اصطلاح در نوشتۀ حقوقدانان دارد و شامل نماینده به معنای اعم در حقوق خصوصی (نمایندۀ قراردادی، نمایندۀ قانونی، و نمایندۀ قضایی)، نمایندگی در حقوق عمومی (نمایندگی حکومت از مردم در ادارۀ امور)، و نیز هر شخص امین و متصرف مأذون مال غیر می گردد. نماینده در ادارۀ امور مربوط به غیر باید غبطه و مصلحت آن مُنیب را مدنظر گیرد. امّا، مسأله آن است که اشخاص چه بسا در ادارۀ امور و اموال غیر آن درجه از مراقبت و احتیاط و دلسوزی که در ادارۀ امور و اموال خود به خرج می دهند، اعمال نمی کنند. به چنین تغییر رفتاری و کاهش میزان احتیاط و مراقبت اصطلاحاً «مخاطرۀ اخلاقی» می گویند؛ و چون رابطۀ نمایندگی باعث بروز این حالت شده است، به این امر «مسألۀ نمایندگی» و «مشکل نمایندگی» گفته می شود.