حقوق اموال بلامدعی

Unclaimed Property Law

در هر نظام حقوقی ممکن است مال یا طلب متعلّق به غیر که نزد شخصی است، سال های سال مورد مطالبۀ مالک یا طلبکار قرار نگیرد، یا مدت ها بگذرد و مالک مال یا طلبکار یک طلب موجود نزد غیر شناخته نشود؛ این گونه اموال را در اصطلاح حقوقی می توان «مال بلامدعی» نامید. هر نظام حقوقی لاجرم باید أحکامی را از برای اموالی که با گذشت مدت زمان طولانی معینی مورد ادعا یا مطالبه قرار نمی گیرند، وضع نماید. متأسفانه، در قانون مدنی ایران که جایگاه بیان قواعد و أحکامی عمومی مالکیت و نیز حقوق دینی است، حکم عامی در این زمینه دیده نمی شود؛ و تنها در قوانین پراکندۀ کشور، أحکام متفرقه ای در خصوص «حقوق اموال بلامدعی» می توان جُست. أحکام مندرج در مواد 46 و 228 لایحۀ قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوّب 1347 هجری خورشیدی از زمرۀ این مقررات پراکنده است. از نظر این أحکام قانونی، مال بلامدعی با گذشت زمانی معین در حکم مال بلاصاحب شمرده شده است. بدین سان می توان گفت، از نظر مقنن در خصوص این گونه اموال باید قائل به نوعی «اعراض قهری» در برابر «اعراض ارادی» بود.