دکتر ماشاءاله بناء نیاسری

بیمۀ اجباری عمر

آزادی و اختیار اشخاص به انعقاد یا عدم انعقاد عقدی از عقود یکی از جلوه ها و آثار اصل آزادی قراردادی است که خود ریشه در اصل حاکمیت اراده دارد. قرارداد بیمه نیز تابع همین اصل است. منتها، بنا به مصالحی، در بعض موارد قانون گذاران انعقاد عقدی را اجباری ساخته اند. بیمۀ اجباری مسؤولیت مدنی ناشی از وسایل نقلیۀ موتوری، یکی از مصادیق تقریباً جهانی بیمه های اجباری است که دهه ها است به حقوق موضوعۀ ایران نیز راه یافته است. یکی دیگر از مصادیق بیمه های اجباری در نظم حقوق موضوعۀ ایران، بیمۀ اجباری عمر درخواست کنندۀ سرپرستی به نفع کودک یا نوجوان تحت سرپرستی است که در مادۀ 15 «قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست» مصوّب 1392 هجری خورشیدی انعکاس یافته است. حسب مادۀ مرقوم: «درخواست کنندۀ منحصر یا درخواست کنندگان سرپرستی باید متعهد گردند که تمامی هزینه های مربوط به نگهداری و تربیت و تحصیل افراد تحت سرپرستی را تأمین نمایند. این حکم حتی پس از فوت سرپرست منحصر یا سرپرستان نیز تا تعیین سرپرست جدید، برای کودک یا نوجوان جاری می باشد. بدین منظور سرپرست منحصر یا سرپرستان، مؤظفند با نظر سازمان خود را نزد یکی از شرکت های بیمه به نفع کودک یا نوجوان تحت سرپرستی بیمۀ عمر کنند». در ادامه، تبصرۀ این ماده به دادگاه اختیار می دهد چنانچه تشخیص دهد اعطای سرپرستی بدون اجرای مفاد این ماده به مصلحت کودک یا نوجوان باشد، به صدور حکم سرپرستی اقدام کند.