دکتر ماشاءاله بناء نیاسری

روش «ثبت و استفاده»

File and Use Approach

طبیعت ویژه ای که قراردادهای بیمه دارد، چه از حیث آنکه عموماً در زمرۀ قراردادهای الحاقی اند، و چه از آن لحاظ که قرارداد بیمه یک محصول حقوقی پیچیده است، سبب شده است که قراردادهای بیمه تحت نظارت و بازرسی دولت ها قرار گیرند. این نظارت ها و بازرسی ها به دو دسته شامل «نظارت اداری» و «نظارت قضایی» بر قراردادهای بیمه بخش می شوند. نظر به اینکه نظارت اداری قبل از وقوع عمل انجام می گیرد، به آن «نظارت پیشینی» نیز گفته می شود، حال آنکه چون بازرسی قضایی نسبت به این قراردادها پس از وقوع عمل و در مقام رسیدگی به دعوای بیمه ای اعمال می شود، بدان «نظارت پسینی» گفته می شود. در گذشته، پاره ای از کشورها نظارت اداری بر شرایط عمومی قراردادهای بیمه را بدین نحو اعمال می کردند که نهاد ناظر بازار بیمه خود دست به نگارش شرایط عمومی این قراردادهای می زد، و تمام مؤوسسات بیمه ناگزیر از بکارگیری همان شرایط عمومی ای بودند که نهاد ناظر بازار بیمه تنظیم و تصویب کرده بود. امّا، با گذشت زمان رفته رفته آن شیوۀ نظام نظارت اداری که تصویب قبلی شرایط عمومی بیمه توسط نهاد ناظر بازار را لازم می شمرد، رو به افول نهاد و نظام های جدید «ثبت و استفاده» یا «استفاده و ثبت» در بسیاری از کشورها جایگزین آن نظام سنتی نظارتی گشت.